Máy chụp X-quang là gì, Ứng Dụng của X-Quang trong y tế

2.1 Chẩn đoán hình ảnh: Máy chụp X-quang sử dụng chùm tia X ( Rơnghen) để tạo ra hình về cấu trúc bên trong cơ thể con người. Hình ảnh này giúp các bác sĩ và nhân viên y tế xem xét cấu trúc nội tạng, xương, mạch máu và các bộ phận khác trong cơ thể để chẩn đoán và theo dõi các vấn đề sức khỏe như gãy xương, phổi bị nhiễm trùng, ung thư, v.v.

2.2 Chụp cộng hưởng từ (CT) Scan: CT Scan, còn được gọi là máy chụp CAT, sử dụng chùm tia X và cảm biến đặc biệt để tạo ra hình ảnh xuyên qua từng lát mỏng của cơ thể. Điều này cho phép xem các cấu trúc 3D và phát hiện các vấn đề bên trong cơ thể một cách chi tiết hơn.

2.3 Hỗ trợ điều trị: Chùm tia X có thể được sử dụng để hỗ trợ quá trình hướng dẫn can thiệp y tế, chẳng hạn như thực hiện các thủ tục như chọc dò và phác đồ chích dẫn trong thời gian thực dưới sự hỗ trợ của hình ảnh chụp X.

2.4 X-quang di động: Các thiết bị di động chụp X được sử dụng trong các tình huống khẩn cấp hoặc khi cần chụp X ngay tại giường bệnh, giúp tiết kiệm thời gian và thuận tiện cho bệnh nhân.

3 – Cấu tạo của máy X quang :
Về cấu tạo, máy X quang có sự khác nhau tương đối giữa các thế hệ X quang, cơ bản gồm các bộ phận :
– Khối phát tia X.
– Khối tạo cao thế.
– Khối điều khiển.
– Khối thu nhận/hiển thị hình ảnh.

4 – Phân loại máy chụp X-Quang
Máy X-quang có thể được phân loại dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau, bao gồm mục đích sử dụng, cấu trúc, cách hoạt động, và ứng dụng cụ thể trong y tế hoặc công nghiệp. Dưới đây là một số phân loại chính của máy X-quang

4.1 Theo công nghệ xứ lý ảnh :
– X quang cổ điển (dùng film), X quang chiếu (màn chiếu), X quang kỹ thuật số gián tiếp (CR), X quang kỹ thuật số trực tiếp (DR).

Hiện nay máy X quang cổ điển dùng phim âm bản ít được sử dụng bởi nhiều yếu tố : Vấn đề an toàn bức xạ, vệ sinh môi trường, bất tiện… Thay vào đó, máy X-quang kỹ thuật số đang dần thay thế do nhiều ưu điểm : An toàn hơn, ảnh thu được dưới dạng số, lưu vào máy tính và được chỉnh sửa rất dễ dàng.

X quang cổ điển : Dùng hệ thống phim/bìa tăng quang để chụp các bộ phận của cơ thể. Phim được chứa trong cassette. Cassette được đặt sau vật cần chiếu, tia X sau khi xuyên qua được vật sẽ đến đập vào phim. Phim sau khi được phô xạ, sẽ được đưa vào phòng tối để xử lý bằng hóa chất hiện hình và định hình. Khi rửa phim người ta dùng AgCl, những nơi nào tác dụng với tia X khi rửa sẽ không bị mất (có màu đen) còn nơi nào không tác dụng với tia X (đối với xương, tia X bị cản lại), khi rửa sẽ bị trôi (có màu trắng). Sau đó sẽ được đọc trên 1 hộp đèn đọc phim. Đây là một hình vĩnh viễn, không sửa đổi được, khó lưu trữ, sao lục và truy tìm.

X quang kỹ thuật số gián tiếp CR (Computed Radiography) Đây là hệ thống gần giống X quang cổ điển, máy phát tia X quang bình thường và phim/bìa tăng quang được thay bằng tấm tạo ảnh (Imaging plate) có tráng lớp Phosphor lưu trữ (storage) và kích thích phát sáng (photostimulable luminescence). Tấm tạo ảnh khi được tia X; chiếu lên sẽ tạo nên 1 tiềm ảnh (latent image), sau đó tấm tạo ảnh này sẽ phát quang lần 2 khi quét bởi 1 tia laser trong máy Kỹ thuật số hóa (digitizer), ánh sáng này được bắt lấy (capture) và cho ra hình kỹ thuật số tức là có sự chuyễn đổi từ hình analog ra digital. Hình này sẽ được chuyển qua máy tính để được xử lý. Tấm tạo ảnh sẽ được xóa bởi nguồn ánh sáng trắng và tái sử dụng. Số lần tái sử dụng tùy thuộc vào công nghệ, chất liệu và hãng sản xuất tấm tạo ảnh.

X quang số trực tiếp DR (Direct Radiography) : 
Kỹ thuật này giống máy chụp ảnh kỹ thuật số, vì cũng dùng nguyên tắc tương tự là bảng cảm ứng và cho hình ngay sau khi chụp. Nguyên tắc tạo ảnh là nhờ bảng cảm ứng (Sensor panel) cấu tạo do sự kết hợp của lớp nhấp nháy (Scintillator) gồm các lớp cesiumiodide/thallium và tấm phim mỏng transistor (TFT) với silicon vô định hình (amorphous silicon). Bảng cảm ứng này thay thế cặp phim/bìa tăng quang cổ điển, sau khi được phô xạ, sẽ chuyển hình và hiển thị trên màn hình máy tính sau khoảng 5 giây và có thể chụp tiếp ngay không cần xóa như CR.

4.2 Theo mục đích sử dụng :
– Máy X-quang y tế: Dùng trong lĩnh vực y học để chụp cơ thể con người và chẩn đoán bệnh lý.Chụp hình ảnh chi tiết các bộ phận trong cơ thể như xương, phổi, tim, v.v.
– Máy X-quang công nghiệp: Dùng trong công nghiệp để kiểm tra và kiểm soát chất lượng sản phẩm, kiểm tra hàn, phát hiện lỗi, v.v.
Phân loại dựa trên ứng dụng cụ thể trong y tế:
– Máy chụp cộng hưởng từ (CT Scan): Sử dụng tia X để tạo ra hình ảnh 3D của các cơ quan và cấu trúc nội tạng trong cơ thể.
– Máy chụp chẩn đoán chức năng (Fluoroscopy): Tạo ra hình ảnh chuyển động liên tục của các cơ quan và hệ thống trong cơ thể, thích hợp cho các thủ tục can thiệp thời gian thực.
– Máy chụp tomosynthesis: Tạo ra hình ảnh mô tả chi tiết của các cơ quan và vùng lân cận bằng cách chụp nhiều góc độ khác nhau và kết hợp chúng thành một hình ảnh 3D.

Những phân loại trên chỉ là một số ví dụ, và có thể có nhiều tiêu chí khác để phân loại máy X-quang dựa vào mục đích và yêu cầu sử dụng cụ thể.